Ghar Dalam
Hafna zmien ilu fiz-zmien is-silg, Malta kien hawn ix-xmajjar. Malta kienet maghquda ma Sqallija u l-bahar kien baxx. Annimali minn l-Afrika bdew gejjin Malta. Annimali fosthom ippotami, ljunfanti, criev, orsijiet kannella, volpi, lupi, grieden u sriep. Dawn l-annimali kollha kienu jghixu Malta dak iz-zmien. Ghar Dalam kien taht il-bahar u ghalhekk ma kienux jghixu annimali. L-ilma ifforma l-ghar kif narawh illum. L-Arkeologisti fosthom Guzeppi Baldacchino sabu l-ghadam kollu tal-annimali minhabba li meta mietu u l-bahar tella, garhom fl-ghar. Hafna zmien ilu lkoll meta n-nies kienu jghixu l-fuq tad-dinja, n-nies ddecidew jmorru fejn m'hemmx daqshekk kesha. Ghalhekk nizlu l-isfel u gew Malta u Sqallija. Llum l-arkeologisti sabu bicciet taz-znied, ornamenti personali u fuhhar griz kif ukoll ahmar. Nafu li l-ewwel nies gew minn Sqallija ghax il-fuhhar li sibna hawn Malta hu parigg il-fuhhar li sabu Sqallija. Ghar Dalam fih 52 metru jigifieri daqs grawnd u nofs tal-futbol. Go Ghar Dalam hemm l-istalaktiti u l-istalagmiti. Dawn iffumaw bl-ilma bit-trab iqattar minn toqob zghar fuq l-ghar. Filfatt l-isbah stalgmit li jinsab hawn Malta huwa dak ta' Ghar Dalam. Kif ghedna Guzeppi Baldacchino u xi nies ohra haffru u sabu l-ghadam li naraw fil-muzew. Dan dam 23 sena. Hasbu beix jaghmlu muzew, talbu l-permess mil-gvern u bnew il-muzew. Fl-1932 il-muzew u kif ukoll l-ghar fetah.
L-Ghar ta' Ninu
Joseph Rapa sab l-ghar fl-1888. L-ghar jinstab ix-Xaghra. Fl-ghar hemm hafna stalagmiti u stalaktiti maghmulin minn hafna snin ta' kalċifikazzjoni. Hafna minn dawn l-istalaktiti waqghu imma ghad hemm ftit mhux hazin. Hija xi hamsa u sebghin metru mill-parrocca taghhom.
L-Ghar ta' Kalipso
L-ghar tinstab fix-Xaghra qrib ir-Ramla l-Hamra. Hemm nies li jahsbu li dan l-ghar kien l-ghar li fih kien mar Odysseus u jahsbu ukoll li Ogyia hija Malta. L-isfel mill-ghar hemm bicciet ta' fortifikazzjonijiet mibnija mis-suldati ta' Malta fis-seklu tmintax.
